مراقبت های بعد از روکش دندان شیری (SSC)؛ رژیم غذایی، درد و علائم خطر
قرار دادن روکش فلزی یا استنلس استیل (SSC) یکی از استانداردترین روش ها برای محافظت از دندان های آسیای شیری پس از تخریب های عمیق است. آگاهی دقیق از مراقبت های بعد از روکش دندان شیری اضطراب والدین را کاهش داده و دوره نقاهت آرام تری برای فرزند رقم می زند.
اصلی ترین چالش ساعات اولیه، وجود بی حسی موضعی در بافت لب، گونه و زبان است که بین دو تا چهار ساعت طول می کشد. کودکان خردسال به دلیل احساس سوزن سوزن شدن یا سنگینی بافت، تمایل شدیدی به گاز گرفتن یا مالش لب های خود دارند که می تواند به زخم های عمیق مخاطی منجر شود.
در درمان های گسترده اطفال، تصمیم گیری دندان پزشک به میزان آسیب بستگی دارد. اگر پوسیدگی سطحی باشد، با خدمات ترمیم دندان کودک تاج دندان بازسازی می شود؛ اما در موارد تخریب وسیع دیواره ها، بهره گیری از خدمات روکش دندان اطفال استحکام عملکردی دندان را تضمین می کند. همچنین در صورت درگیری عصب، انجام خدمات عصب کشی اطفال پیش نیاز اصلی پیش از نصب تاج فلزی خواهد بود.
رژیم غذایی مناسب در ۴۸ ساعت اول
مراقبت های بعد از روکش دندان شیری با تنظیم برنامه تغذیه ای کودک از همان لحظه ترخیص آغاز می گردد. در طول مدت اثر داروی بی حسی، کودک نباید غذای جویدنی مصرف کند و تنها مجاز به نوشیدن مایعات ولرم یا سرد با فنجان است.
غذاهای پیشنهادی در روز اول درمان
بهترین رژیم غذایی در ساعات اولیه شامل پوره سیب زمینی خنک، ماست، فرنی، سوپ صاف شده ولرم و ژله است. این خوراکی های نرم بدون وارد کردن فشار به چسب و سمان دندان، انرژی لازم برای ریکاوری کودک را فراهم می کنند.
غذاهای ممنوعه برای محافظت از چسب روکش
خوراکی های بسیار چسبنده نظیر آدامس، تافی، پاستیل، گز و گزومک بزرگ ترین عامل در افتادن روکش دندان شیری محسوب می شوند. چسبندگی این مواد کشش معکوس ایجاد کرده و باعث کنده شدن تاج از روی دندان کودک خواهد شد.
مسکن های مجاز و کنترل درد بعد از کارگذاری روکش
احساس درد بعد از روکش دندان کودک طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت اولیه کاملاً طبیعی و ناشی از دست کاری بافت لثه و انطباق لبه های فلزی است. لبه های روکش برای مهار باکتری ها زیر لبه لثه قرار می گیرند و ممکن است التهاب یا خون ریزی خفیفی ایجاد کنند.
>برای کنترل درد بعد از روکش دندان کودک، استفاده از شربت استامینوفن یا ایبوپروفن کودکان طبق دستور دندان پزشک و بر اساس وزن کودک بسیار مؤثر است. بهتر است دوز اول مسکن پیش از برطرف شدن کامل اثر داروی بی حسی به کودک خورانده شود.
شست وشوی دهان با محلول آب نمک رقیق ولرم از روز بعد از درمان، به کاهش التهاب لثه طوق دندان کمک شایانی می کند. اگر درد بعد از روکش دندان کودک بیش از سه روز ادامه یابد، نیازمند بررسی وضعیت اکلوژن و بلندی سطح جونده توسط پزشک است.
بهداشت و نحوه مسواک زدن اطراف دندان روکش شده
برخی والدین به اشتباه گمان می کنند دندان روکش شده دیگر نیازی به مسواک زدن ندارد؛ در حالی که مرز اتصال روکش با لثه مستعد تجمع شدید پلاک است. رعایت بهداشت دقیق، مانع از عفونت لثه و پوسیدگی ثانویه ریشه دندان شیری خواهد شد.
مسواک زدن باید از همان شب درمان با مسواکی نرم و خمیردندان مخصوص کودک به آرامی در تمام جهات انجام شود. نباید به علت ترشح اندک خونابه در لثه، نظافت ناحیه روکش استیل دندان کودک را متوقف کرد، زیرا تجمع پلاک التهاب را تشدید می کند.
استفاده از نخ دندان برای فضاهای بین دندانی مجاور روکش از روز دوم به بعد کاملاً الزامی است. نخ دندان را باید به نرمی وارد فضای بین دندانی کرد و به جای بالا کشیدن ناگهانی، به آرامی از پهلو خارج نمود تا لبه تاج کشیده نشود.
در صورت لق شدن یا افتادن روکش دندان شیری چه کنیم؟
افتادن روکش دندان شیری به دلایلی نظیر مصرف شیرینی های چسبناک، تحلیل طبیعی ریشه به هنگام بلوغ دندان یا فرسایش سمان چسباننده رخ می دهد. حفظ خونسردی و اقدام سریع در این شرایط اهمیت بسیار زیادی دارد.
در مواجهه با افتادن روکش دندان شیری، ابتدا دهان کودک را بررسی کنید تا مطمئن شوید قطعه فلزی بلعیده یا وارد مجاری تنفسی نشده باشد. در صورت دسترسی به روکش، آن را با آب تمیز شسته و در ظرفی دربسته یا کیسه ای تمیز نگهداری نمایید.
هرگز نباید روکش را با چسب های خانگی نظیر چسب قطره ای یا ۱۲۳ به دندان بچسبانید؛ این کار مسمومیت شیمیایی ایجاد کرده و به بافت زنده دندان صدمه می زند. برای جلوگیری از جابه جایی دندان های مجاور و بسته شدن فضا، باید در سریع ترین زمان ممکن برای چسباندن مجدد به مطب مراجعه فرمایید.
| اقدام مراقبتی | بازه زمانی اجرا | دستورالعمل ویژه | عوارض عدم رعایت |
| مراقبت از بی حسی دهان | ۲ تا ۴ ساعت اول | جلوگیری از جویدن لب و عدم مصرف لقمه های جامد | زخم های شدید و لهیدگی بافت دهان |
| رژیم غذایی نرم | ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول | مصرف مایعات ولرم، پوره، سوپ رقیق و فرنی | کنده شدن یا عدم نشست کامل چسب |
| پرهیز از خوراکی های چسبنده | تا زمان افتادن دندان | ممنوعیت آدامس، پاستیل، تافی و ته دیگ سفت | افتادن روکش دندان شیری و نفوذ باکتری |
| مسواک زدن و نخ دندان | مداوم (روزی ۲ بار) | تمرکز ویژه بر مرز اتصال لثه و دیواره های دندان | عفونت لثه و بوی بد دهان کودک |
علائم هشداردهنده برای مراجعه فوری به دندانپزشک اطفال
اگرچه وجود ناراحتی مختصر در روزهای اولیه طبیعی است، اما بروز علائم شدیدتر مستلزم ویزیت فوری دندان پزشک کودکان خواهد بود. نادیده گرفتن این نشانه ها می تواند سلامت استخوان فک و جوانه دندان دائمی را به خطر بیندازد.
احساس بلندی دندان پس از چند روز یکی از مواردی است که نیازمند اصلاح بالینی است. اگر کودک نتواند دندان های خود را روی هم جفت کند، فشار جویدن به لیگامان های ریشه آسیب می زند و با تراش بسیار اندک روکش اصلاح می گردد.
فهرست موارد اورژانسی برای مراجعه مجدد به شرح زیر است:
- تورم قابل مشاهده روی لثه، لب یا گونه کودک.
- ایجاد جوش چرکی (فیستول) روی بافت لثه کنار دندان روکش شده.
- تب، بی قراری شدید و عدم تسکین درد با مسکن های استاندارد.
- خون ریزی مداوم و بدون وقفه از اطراف لبه های لثه.
- احساس لقی واضح یا خارج شدن کامل تاج استیل.
نتیجه گیری
مراقبت های بعد از روکش دندان شیری کلید ماندگاری درمان و سپری شدن بی دردسر دوران ترمیم بافت هاست. کنترل مصرف خوراکی های چسبنده، پایبندی به نظافت روزانه و آگاهی از تفاوت درد طبیعی و علائم عفونت، لبخندی آرام و سالم را برای فرزندتان به ارمغان می آورد. با نظارت دقیق والدین، روکش دندان شیری تا زمان رویش جایگزین دائمی وظیفه حفظ فضا و جویدن را به بهترین شکل ایفا خواهد کرد.
سوالات متداول
آیا روکش دندان شیری هم زمان با لق شدن دندان به صورت طبیعی می افتد؟
بله، روکش استیل به طور محکم به تاج دندان شیری متصل است؛ بنابراین با تحلیل طبیعی ریشه و لق شدن دندان در سن مقرر، روکش همراه با خود دندان شیری از دهان خارج می شود و مانعی برای رویش دندان دائمی ایجاد نمی کند.
چرا رنگ لثه در اطراف روکش دندان شیری در روزهای اول کبود یا تیره به نظر می رسد؟
کبودی خفیف یا تغییر رنگ لثه ناشی از سازگاری لبه های فلزی زیر لثه و فشار مختصر وارد بر مویرگ ها در حین کارگذاری است. این حالت معمولاً ظرف یک هفته با بهبود بافت و شست وشوی مرتب برطرف خواهد شد.
اگر کودک روکش دندان را به طور تصادفی قورت دهد چه خطری وجود دارد؟
روکش های دندانپزشکی اطفال سطوحی صاف و صیقلی دارند و در اکثر مواقع بدون ایجاد آسیب از دستگاه گوارش دفع می شوند. با این حال، تماس فوری با دندان پزشک یا پزشک اطفال برای بررسی عدم ورود آن به ریه و دریافت توصیه های پزشکی ضروری است.













